على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2609
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قارى ( q ri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواننده و قرائتكننده . و قرائتكنندهء قرآن مجيد بلحن خوش . قارئ ( q ri ' ) ا . ع . خواننده . و خوانندهء قرآن . ج : قرأة ( q r 'at ) و قراء ( qorr ? ' ) و قارئون . و مرد عابد و پارسا . و وقت . و وقت باد . قارية ( q riyat ) ا . ع . بن نيزه و يا سر نيزه . و تيزى و نوك نيزه . و دم شمشير و جز آن . و مرغى كه تازيان بدان تيمن كنند و ديدن آن را بشارت باران دانند گويا مژده آور باران و پيشرو ابر است ، و مرد جوان مرد و جواد را بدان تشبيه دهند . ج : قوارى . و نيز قارية : شهر خلاف بادية . قارية ( q riyyat ) ا . ع . مرغ قارية . مر . قارية . قاريط ( q rit ) ا . ع . دانهء تمر هندى . قارئون ( q re'una ) ع . ج . قارىء . قاز ( q z ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پرندهاى سپيد و بزرگ از جنس مرغابى كه جويينه و غاز نيز گويند . قاز ( q zz ) ا . ع . ديو . و شيطان . قازب ( q zeb ) ا . ع . بازرگان نيك آزمند و حريص كه گاه به راه خشكى و گاه به راه دريا تجارت كند . قازح ( q zeh ) ص . ع . بلند و برآمدهء از هر چيزى . و سعر قازح اى غال . قازح ( q zeh ) ا . ع . نرهء ستبر سخت . قازغان ( q zq n ) و قازقان ( q zq n ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ديگ بزرگ . قازوزة ( q zuzat ) ا . ع . كوزهء آب . و كاسه . و شيشهء خرد . و تشت و طاس . قازه ( q ze ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - عنان دراز و بلند جهة كشيدن اسب . قازهدار ( q ze - d r ) ا . پ . سائيس و آنكه اسب تيمار مىكند . قاس ( q s ) ا . پ . غوك و قرباغه . و حاجب و ابرو . و اندازه و مقياس . قاس ( q s ) ا . ع . اندازه . يق : قاس رمح اى قدره . قاسان ( q s n ) ا . پ . نام شهرى در ماوراء النهر . قاسب ( q seb ) ا . ع . نرهء سست . قاسط ( q set ) ص . ع . باز گردندهء از حق . و جابر و ستمگار . ج : قاسطون . قوله تعالى : وَ أَمَّا الْقاسِطُونَ فَكانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً . و قوله عليه السلام : امرت بقتال الناكثين و القاسطين و المارقين . مر . ناكث . قاسطون ( q setuna ) ع . ج . قاسط . قاسم ( q sem ) افا . ع . بخشكننده . قاسم ( q sem ) ا . ع . از اعلام است . و نام پسر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و لذا كنى ابا القاسم . قاسم ( q sem ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قسمتكننده و بخشكننده و توزيع نماينده . و قاسم الارزاق : خداوند عالم . قاسى ( q si ) ص . ع . سخت دل . و حجر قاس : سنگ سخت . قأش ( qa'c ) ا . ع . رسن كشتى ( لغة عراقية ) . قاش ( q c ) ا . پ . برش از خربزه و هندوانه و جز آن كه لاهوره نيز گويند . و يكسان و برابر . قاش ( q c ) ا . پ . - ماخوذ از تركى - ريزه و پاره و قطعه . و ابرو . و آن جزء بر آمدهء از جلو زين كه دست جلو دهنه را به روى آن اندازند و كوههء زين و زين كوده نيز گويند . قاشان ( q c n ) ا . ع . شهر كاشان . قاشب ( q ceb ) ا . ع . درزى و خياط . و مرد ضعيف النفس . قاشح ( q ceh ) ص . ع . ثوب قاشح : جامهء درشت . قاشر ( q cer ) ا . ع . اسبى كه در ميدان از پس همه آيد و اسب تك آور بعد اسبان . و نام گشنى كه آن را بشومى مثل زدندى و گفتندى : اشام من قاشر . قاشر ( q cer ) ص . ع . پوستكننده و مقشركننده . قاشرة ( q cerat ) ص . ع . مطرة قاشرة : باران سخت كه روى زمين را برندد . قاشرة ( q cerat ) ا . ع . نخستين شكستگى كه بكفاند پوست را . و زنى كه بخراشد روى را تا روشن و صاف گردد . قاشق ( q ceq ) و ( q coq ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چمچه . قاش قاش ( q c - q c ) م ف . پ . مأخوذ از تركى - پاره پاره و ريزه ريزه . قاشق تراش ( q coq - tar c ) ا . پ . كسى كه چمچهء چوبين مىسازد . قاش ماش ( q cm c ) ا . ع . رخت خانه و قماش خانه . و پارچههاى سوداگرى . قاشور ( q cur ) ا . ع . خشكسالى كه زيان رساند و پوست برد هر چيزى را . و بد فال و نامبارك . و بدفالى . و اسبى كه در ميدان از پس همه آيد . و اسبى كه سپس اسبان رهان در تك آن چيزى باقى باشد . قاشورة ( q curat ) ا . ع . خشكسالى كه زيان رساند و پوست كند هر چيزى را . قاشى ( q ci ) ا . ع . پشيز هيچكاره كه رايج نباشد . قاشى ( q ci ) ص . ع . پوست بازكننده . قاص ( q ss ) ا . ع . قصهگوى . و خبر دهنده . و واكنندهء احوال . قاصب ( q seb ) ص . ع . شتر باز ايستادهء از آب پيش از سيرى ( مذكر و مؤنث در وى